الهی خراسانی/علی اکبر
🔸 علی اکبر الهی خراسانی 🔸
🔸 حجت الاسلام علی اکبر الهی خراسانی درسال 1321 در نیشابور به دنیا آمد. در سال 1335 برای تحصیل علوم دینی وارد مدرسۀ علمیه گلشن نیشابور شد. و سال بعد برای ادامۀ تحصیل به مشهد عزیمت کرد.
🔸 در حوزه علمیه مشهد، از محضر بزرگانی همچون حضرات آیات: حاج شیخ مسلم غرویان، حاج شیخ محمدتقی ادیب نیشابوری، شهید سید عبدالکریم هاشمی نژاد، حاج شیخ کاظم مدیر شانه چی، حاج شیخ محمد واعظ زاده خراسانی، حاج شیخ حسنعلی مروارید، حاج میرزا جواد آقا تهرانی، حاج شیخ مجتبی قروینی، حاج سید محمدهادی میلانی، حاجی سید عبدالله شیرازی، حاج سید ابراهیم علم الهدی، حاج شیخ حسین وحید خراسانی و … بهره بّرد و از خرمن دانش و تقوای ایشان، توشه گرفت.
حجت الاسلام علی اکبر الهی خراسانی موفق به اخذ اجازۀ کتبی نقل حدیث از بزرگان علما نظیر مرحوم آیت ا... مرعشی نجفی شد و اجازۀ تصدی امور حسبیه از ناحیۀ برخی از مراجع به وی اعطا گردید.
در سال 1344 موفق به اخذ گواهینامۀ مدرّسی علوم منقول از تهران شد و در سال 1352 به دریافت دانشنامۀ کارشناسی در رشتۀ فقه و مبانی حقوق اسلامی از دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی مشهد موفق گردید؛ و این در حالی بود که دو سال پیشتر، اجازۀ اجتهاد را از بعضی اساتید و از وزارت علوم و آموزش عالی دریافت داشته بود.
🔸 حجت الاسلام الهی خراسانی از سال 1364 به مدت هفت سال دروس علوم قرآنی، فقه و اصول، آیات الاحکام و تفسیر تخصصی را در دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مشهد تدریس کرده است. اکنون چهار سال است که به تدریس علوم قرآنی و تفسیر برای طلاّب خارجی دانشگاه علوم اسلامی رضوی اشتغال دارد.
🔸 آقای خراسانی علاوه بر نگارش مقالات و کتابهای متعدد در تعدادی از کنگره ها و سمینارهای علمی بین المللی، از جمله کنگرۀ بزرگداشت سعدی در هندوستان، کنگرۀ هزارۀ شریف رضی، کنگرۀ شیخ مفید، کنفرانس اندیشه اسلامی، کنگرۀ جهانی امام جعفر صادق علیه السلام در دمشق، کنگرۀ نهج البلاغه، مجمع جهانی اهل البیت(ع)، مجمع تقریب بین المذاهب اسلامی، مجمع بررسیهای اقتصاد اسلامی و کنگرۀ جهانی امام رضا علیه السلام و ... شرکت جسته وبعضاً سخنانی ایراد کرده است.
🔸 در سال 1342 نخستین صندوق قرض الحسنۀ ایران را در حوزۀ علمیه مشهد و پس از آن کتابخانۀ مجهز رضوی و فروشگاه تعاونی طلاّب را تأسیس کرد. در سال 1363 در پی ریزی و راه اندازی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی با مسؤولان آستان قدس و اساتید حوزه و دانشگاه مشهد، همفکری و همکاری داشت و از بدو تأسیس این بنیاد، به عنوان عضو هیأت مدیره و مدیر عامل آن منصوب شد.
در حال حاضر علاوه بر مدیریت بنیاد یاد شده، مدیر گروه فقه و اصول بنیاد، عضو هیأت امنا و شورای آموزشی دانشگاه علوم اسلامی رضویی، عضو هیأت تحریریه و هیأت مدیره مجله مشکوة، عضو شورای فرهنگ عمومی استان و در عین حال مدرّس حوزه و دانشگاه می باشد.
🔸 وی همزمان با تحصیل و تدریس، به تألیف و تحقیق مطالب علمی و پژوهشی پرداخت که از آن جمله است:
1. کتابنامۀ امام رضا علیه السلام، کنگرۀ جهانی امام رضا (ع)، 1363.
2. المسائل العکبریة، للشیخ المفید (تصحیح و تحقیق)، کنگرۀ هزارۀ شیخ مفید، 1371؛ دارالمفید، بیروت1373.
3. مکانة السنة المطهرة فی التشریع الاسلامی، مجلۀ الارشاد، شماره های 1 تا 6، 1400 و 1401 ق.
4. حجةالحق شیخ محمدتقی ادیب نیشابوری، ویژگیها و خاطرات، مجله کیهان فرهنگی، شماره 9، آذر ماه 1363؛ یادنامۀ ادیب نیشابوری، مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل کانادا، 1365.
5. شناخت و پرورش تحقیق در نهج البلاغه ، کنگرۀ نهج البلاغه، 1371.
6. مقدمه ای بر ترجمۀ امالی شیخ مفید، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1364.
7. رسالۀ اسرارالوحی ( تصحیح و تحقیق)_ مجموعه رساله های فارسی(1)_ بنیاد پژوهشهای اسلامی.
8. بحثی دربارۀ بسم الله، مجله مشکوۀ، شمارۀ 21، زمستان 1367.
9. بحث حول آیة البسملة، مجله الثقافه الاسلامیة، شمارۀ 36، دمشق رمضان و شوال 1411.
10. آن عبد صالح خدا ( شرح حال مرحوم آیة الله حاج میرزا جواد آقا تهرانی)، مجلۀ مشکوة شماره 36 و 37، پاییز و زمستان 1371.
11. منتهی المطلب، تألیف علامه حلّی (اشراف بر تصحیح و تحقیق)، سه جلد این کتاب از سوی بنیاد پژوهشهای اسلامی انتشار یافته، سایر مجلات در دست چاپ است.
12. الدروس الشرعیه، تألیف شهید ثانی ( اشراف بر تصحیح و تحقیق)، بنیاد پژوهشهای اسلامی، در دست انتشار.
13. سفینةالبحار، تألیف مرحوم شیخ عباس قمی (اشراف بر تصحیح و تحقیق)، بنیاد پژوهشهای اسلامی، در دست انتشار.
14. تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم، تألیف شهفورالفراینی، (تصحیح و تحقیق، با همکاری)، در دست انتشار.
15. الرسالة العزیزة فی الوجیزة، تألیف مرحوم محدّث قمی، (تصحیح و تحقیق)، در دست انتشار.
----------------------------------
🔸 عنوان: المسائل العكبرية
🔸 نويسنده: محمد بن محمد، شیخ مفید
🔸 محقق: علی اکبر الهی خراسانی
🔸 موضوع: کلام شیعه امامیه - قرن 5ق.
🔸 زبان: عربی
🔸 ناشر: المؤتمر العالمي لألفية الشيخ المفيد
🔸 مکان نشر: قم
🔸 سال نشر: 1413 هـ.ق
🔸 معرفی کوتاه: المسائل العكبرية اثر شيخ مفيد، ابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان عكبرى بغدادى (336 - 413 هجرى)، و با موضوع 51 سؤال اعتقادى و كلامى است كه «حاجب ابوالليث بن سراج» از شيخ مفيد پرسيده و شيخ مفيد نيز به آنها پاسخ داده است و با تحقیق آقای علی اکبر الهی خراسانی به چاپ رسیده است.
🔸 ارزش كتاب: كتاب المسائل العكبرية در مباحث عقيدتى كتابى ارزشمند و قابل توجه مىباشد.ابوالليث، مطرح كننده سؤالات، شخصيتى برجسته و دانشمند بوده و از ميان آيات قرآن و روايات اهل بيت، سؤالاتى بسيار جالب توجه و دقيق مطرح نموده و شيخ مفيد نيز با بيانى شيوا و رسا به پاسخ گويى آنها پرداخته است.
🔸 شيوۀ نگارش: شيخ مفيد در اين كتاب با شيوهاى استدلالى و منطقى سؤالات را پاسخ داده و در پايان هر پاسخ، با آوردن مثالى بسيار زيبا خواننده را كاملا قانع و راضى مىگرداند. ايشان در كتاب حاضر هنر خود را در پاسخ گويى به شبهات به زيبايى به تصوير كشيده است.
🔸 انگيزۀ نگارش: شيخ مفيد در مقدمه كتاب انگيزۀ خود را از نگارش اين كتاب پاسخ گويى به سؤالات حاجب ابوالليث الأواني بن سراج بيان كرده. وى ظاهرا يكى از چهرههاى برجسته علمى و حكومتى بوده است كه مورد علاقۀ شيخ مفيد بوده و در منطقه عكبرا در 60 كيلومترى بغداد مىزيسته است.
🔸 موضوعات کتاب: اين كتاب داراى موضوعات فراوانى مىباشد كه از جمله آنها است: مراد از آيه تطهير، چگونه حضرت موسى شاگرد حضرت خضر مىشود؟، چرا حضرت علی عليهالسلام غنايم صفين را تقسيم كرد اما غنايم جمل را تقسيم نكرد؟، فرق ميان زمان و دهر، مراد از صراط مستقيم، معناى عالم ذر، زندگى پس از مرگ چگونه است؟، جمعآورى قرآن چگونه بوده است؟، چرا حضرت على در زمان خلافت فدك را پس نگرفت؟
--------------------------------------
🔸 عنوان: تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم
🔸 نویسنده: ابوالمظفر اسفراینی
🔸 تصحیح و تعلیق: علی اکبر الهی خراسانی و نجیب مایل هروی
🔸 ناشر: میراث مکتوب
🔸 قطع: وزیری
🔸 سال نشر: 1375
🔸 معرفی کوتاه: مؤلف ابوالمظفّر شاهفور بن طاهر بن محمد اسفراینی (سده 5)، از استادان مراکز علمی نیشابور، طوس و نظامیة بغداد به شمار می رود. وی با روش نقلی و منهجی کلامی، تفسیری نگاشته که علاوه بر ارائه ساختاری علمی، از ترجمه ای هم سنگ با مفاهیم قرآنی برخوردار است. از این رو، این ترجمه با ویژگی های آوایی، واژگانی و دستوری که گونه ای از نوشتار فارسی خراسان را می نمایاند، به لحاظ تاریخ ترجمه قرآن و ارزش زبان شناختی حائز اهمیت است. این تفسیر شامل تمام قرآن میباشد، که از نظر اهمیت، همپایه تفسیر منسوب به طبری (فارسی) و سور آبادی و بصایر یمیتی است و دومین حلقه زنجیر خراسانیان به شمار میآید که بدون تردید به علت قدمت زمانی و شیوهای که در ترجمه آیات به کار گرفته، بر تفسیرهای فارسی سدههای ششم و هفتم هجری اثر گذاشته است.
از سوی دیگر، تاج التراجم نقطه عطف دو دوره از دورههای ترجمه قرآنی به شمار میرود، زیرا ترجمههای شناخته شده پیش از آن دوران، از نوع ترجمه تحت اللفظی و بدون توجه به نظرگاههای تفسیری است، و ترجمههای پس از سده پنجم هجری، بیش تر بر پایه عقاید و آرای مفسران است و تفسیر تاج التراجم نقطه پیوند میان این دو گونه ترجمه است. بدون تردید تحول و انتقال ترجمان از دوره نخست ترجمه قرآن به دوره دوم، به احتمال قریب، به یقین تحت تاثیر نقد و نظر نویسنده تفسیر بوده است. این تفسیر در سه جلد به تصحیح نجیب مایل هروی و علی اکبر الهی خراسانی به چاپ رسیده است.
ایران زمین از دیرباز کانون تولید و نشر علم و عرصه پهناور شعر و ادب در جهان بوده است و در هر زمانی چهره تازه ای از علم و ادب در ایران زمین رخ می نمود. جای جای این خاک پرگهر خاستگاه دانشمندان و فلاسفه و شعرا و عرفایی بوده که هر کدام به تنهایی می توانستند افتخار یک کشور باشند. در این میان شهرهایی بودند که شاید سهمی بسزا از زایش و پرورش این بزرگان داشتند. در این میان اگر نگاهی به نام آوران اهل نیشابور بیندازیم خواهیم دید که این شهر زادگاه مفاخر علمی، فرهنگی و ادبی بسیاری در این سرزمین است. بزرگانی مانند فضل بن شاذان، خیام، عطار و ابوسعید ابوالخیر نام هایی هستند که هر کدام در عرصه تاریخ علم و ادب جهان کاملاً شناخته شده هستند.