‌حاکم نیشابوری، ابوعبداللّه محمد بن عبداللّه ضَبّی طهمانی، محدث، قاضی و تراجم‌نگار شافعی قرن چهارم بود.

 


 

تولد و شهرت حاکم نیشابوری

او در ۳ ربیع‌الاول ۳۲۱ در نیشابور به‌دنیا آمد. [۱] [۲] [۳] ابن خلکان [۴] علت شهرت وی را به حاکم، اشتغال او به منصب قضا دانسته، گرچه حاکم از جمله القابی بوده است که محدّثان آن را برای کسانی به کار می‌برده‌اند که به جمیع احادیث، از حیث متن و سند و جرح و تعدیل و تاریخ، احاطه داشته باشد [۵] [۶] حاکم نیشابوری به ابن‌ البَیع (بَیع به معنای کسی است که میان بارزگانان واسطه‌گری می‌کند) شهرت داشته است که احتمالا نشان‌دهنده شغل نیاکان اوست. [۷] [۸] نسبت ضبّی و طهمانی را نیز از اجداد مادریِ خود گرفته است. [۹]